Lasery zaczęły być wykorzystywane w medycynie właściwie od momentu swojego pojawienia się. Było to spowodowane możliwościami, jakie daje tak duże skupienie energii w małym obszarze. Pierwsze lasery zastosowano w chirurgii gałki ocznej, z biegiem lat zaczęto używać coraz nowszych typów laserów w różnych dziedzinach medycyny, także w fizykoterapii. Niektóre schorzenia można obecnie leczyć tylko laserem.
Ochrona przeciwlaserowa
O skuteczności i powszechności stosowania lasera w medycynie świadczy coraz większa ilość udokumentowanych badań, co przekłada się na wzrost liczby urządzeń wykorzystujących laser, które pojawiają się na rynku. Należy jednak pamiętać, że choć laser jest wspaniałym narzędziem pozwalającym leczyć szeroki rodzaj schorzeń, jest także bardzo niebezpieczny dla wzroku. Wystarczy chwila nieuwagi i nawet odbita wiązka laserowa może w sposób nieodwracalny uszkodzić wzrok. W trakcie wykonywania zabiegu zarówno osoba wykonująca zabieg jak i pacjent narażone są na działanie wiązki laserowej. Dlatego okulary ochronne są bezwzględnie wymagane w czasie wykonywania zabiegu z użyciem lasera. Chociaż osoby wykonujące zabieg w zdecydowanej większości zdają sobie sprawę z zagrożenia dla wzroku jakie niesie za sobą promieniowanie laserowe spotyka się osoby lekceważące zagrożenie i nie stosujące odpowiednich okularów ochronnych. Należy tutaj zaznaczyć że wszystkie osoby znajdujące się w pomieszczeniu muszą założyć okulary ochronne żeby ochronić oczy przed możliwym naświetleniem oczu przez odbitą wiązkę laserową Wszystkie używane okulary bezwzględnie muszą posiadać certyfikat CE i EN207 co zapewnia wysoką jakość okularów, gwarantuje bezpieczeństwo pracy oraz daje pewność parametrów umieszczonych w karcie katalogowej. W Unii Europejskiej zabronione jest stosowanie nie certyfikowanych okularów które mogą stanowić zagrożenie dla wzroku zarówno osoby wykonującej zabieg jak i pacjenta.
Dla osoby która poddaje się zabiegowi (pacjenta) należy zastosować tzw „zaślepki” odcinające całkowicie promieniowanie laserowe lub dedykowane okulary przeciwlaserowe. Tutaj również należy zwrócić uwagę na certyfikat zgodności z normą EN207 co zagwarantuje pełne bezpieczeństwo zabiegu.
Do każdego nowo zakupionego urządzenia producent dołącza odpowiednie okulary ochronne. Okulary należy jednak traktować jako element eksploatacyjny, który co pewien czas należy wymienić ponieważ nawet przy najbardziej delikatnym traktowaniu okulary rysują się i niszczą. Należy jednocześnie pamiętać że nie można używać okularów, jeśli są podrapane, filtr zmienił kolor lub w jakikolwiek inny sposób uszkodzone. Właściwości takich okularów zmieniają się a stopień ochrony laserowej obniża się lub całkowicie zanika. Zniszczone okulary trzeba wymienić a dobór okularów nie jest sprawą prostą i należy zawsze poradzić się specjalisty w zakresie ochrony przeciw laserowej. Dobór okularów do lasera o konkretnej długości fali oraz mocy wiązki laserowej musi zostać przeprowadzona przez osobę posiadającą niezbędną wiedzę i doświadczenie.
W przypadku zniszczenia lub uszkodzenia okularów nie ma możliwości przeprowadzania zabiegów co wiąże się z konkretnymi stratami dla przychodni lub gabinetu. Dlatego ważnym elementem jest wybór dostawcy okularów który w błyskawiczny sposób zaproponuje odpowiednie okulary i szybko zrealizuje dostawę. Firma AMECAM jest przedstawicielem na Polskę lidera w produkcji okularów przeciwlaserowych – amerykańskiej firmy Nor Laser. AMECAM posiada niezbędną wiedzę do optymalnego doboru filtru a okulary są certyfikowane i w pełni bezpieczne dla użytkowników.
wtorek, 2 sierpnia 2011
Anatomia Kręgosłupa
Autor: Piotrek Medic
KRĘGOSŁUP
Tematyka osteologii- nauki o kościach, szkielecie jest bardzo ciekawa ale wcale nie taka prosta jakby się wydawało. We wszystkich podręcznikach anatomii naukę o układzie ruchu rozpoczyna się od anatomii kręgosłupa (collumna vertebralis).
Odpowiedzmy sobie pierw na pytanie, czym jest kręgosłup? Kręgosłup jest częścią szkieletu, która stanowi jego oś centralną oraz główną podporę całego ciała. Sami możecie sobie teraz wyobrazić, jak ogromną rolę spełnia kręgosłup w naszym organizmie, oraz jak urazy kręgosłupa mogą przyczyniać się do dysfunkcji różnych części ciała. Kręgosłup u ludzi posiada zwykle 33- 34 kręgi. Pojawia się tutaj coś, co zwie się jednostką funkcjonalną kręgosłupa- JEDEN POJEDYNCZY KRĘG. Przypomina to wieżę, którą budują dzieci z klocków. Jeżeli jeden z tych ,,klocków" jest postawiony nierówno, krzywo cała wieża zaczyna się chwiać oraz krzywić, a w ostateczności nawet potrafi się rozpaść. Podobnie jest z kręgosłupem, jeżeli jeden kręg zaczyna układać się w dziwny, niefizjologiczny( prawidłowy) sposób zarówno kręgi, które leżą powyżej, jak i te które leżą poniżej, zaczynają ustawiać się w niefizjologiczny sposób dopasowując się do kręgu, który ma ułożenie patologiczne ( nieprawidłowe). Jak za chwileczkę się przekonamy, dziwne ułożenia kręgów a tym samym kręgosłupa mogą być groźne dla zdrowia i życia.
Chciałbym się zając teraz ogólną charakterystyką kręgosłupa. Warto wprowadzić teraz anatomiczne nazewnictwo jego części. Anatomowie oraz lekarze wyodrębnili 5 odcinków kręgosłupa:
• Odcinek szyjny
• Odcinek piersiowy
• Odcinek lędźwiowy
• Odcinek krzyżowy
• Odcinek guziczny zwany często ogonowym.
Podczas, gdy będziemy omawiać poszczególne odcinki będziemy posługiwać się anatomicznymi skrótami. Na różnego rodzaju interpretacjach zdjęć RTG widzimy opisy, np. ,,kręgozmyk kręgu C6" Duże litery oznaczają właśnie odcinki. Wygląda to mniej więcej tak:
• Odcinek szyjny ( C1- C7)
• Odcinek piersiowy ( Th1- Th12)
• Odcinek lędźwiowy ( L1- L5)
• Odcinek krzyżowy (OS1- OS5)
• Odcinek guziczny zwany często ogonowym. (S1- S4/5)
Obok każdej litery widzimy cyfrę. Cyfra oznacza numer kręgu. Jeżeli , np. mamy przedział C1- C7, należy to wówczas odczytać następująco: ,, odcinek kręgosłupa szyjnego między kręgiem pierwszym oraz kręgiem siódmym". Tym samym widzimy ile każdy odcinek ma kręgów. Zapewne zastanawiacie się Państwo, skąd te dziwne litery? Odpowiedź jest prosta, od nazewnictwa łacińskiego określonych kości.
• Kręgi szyjne (łac. vertebrae Cervicales)
• Odcinek piersiowy (łac. vertebrae Thoracicae)
• Odcinek lędźwiowy (łac. vertebrae Lumbales)
• Odcinek krzyżowy (łac. Os Sacrum)
• Odcinek guziczny zwany często ogonowym (łac. os coccygis)- jedyny wyjątek
Odcinki kręgoslupa z krzywiznami
(źródło obrazka: http://pl.wikipedia.org/w...%C5%82up")
KRZYWIZNY KRĘGOSŁUPA
Zajmijmy się teraz opisem krzywizn kręgosłupa. Temat ten jest dosyć kontrowersyjny wśród osób, które nie zajmują się medycyną na co dzień. Słowo ,, krzywizna kręgosłupa" jest często kojarzone jako coś bardzo strasznego. Słowo ,,fizjologiczne" oznacza położenie, wygląd, pozycję, kształt prawidłowy. I my właśnie tutaj opisywać będziemy fizjologiczne krzywizny kręgosłupa.
Jeżeli spojrzymy na szkielet z boku zauważymy, że nasz kręgosłup nie jest prosty jak przysłowiowy ,,kij do szczotki". Wyodrębniają się cztery krzywizny o kształcie ,,łuków". Krzywizna, która uwypukla się ,,do przodu" ( jak spojrzymy na człowieka z jego lewego boku- będzie to uwypuklenie do lewej strony) noszą nazwę LORDOZY. Krzywizny, które uwypuklają się do tyłu ( patrząc z tej samej pozycji na człowieka będzie to uwypuklenie w prawo) noszą nazwę KIFOZY. Kręgosłup tym samym ma kształt litery S. Omawiając jego krzywizny sensus stricte, możemy napisać tak:
• Występują dwie lordozy: na odcinku szyjnym oraz na odcinku lędźwiowym
• Występują dwie kifozy: na odcinku piersiowym oraz na odcinku krzyżowym
Niektórzy autorzy wyodrębniają jeszcze odcinek guziczny jako szczątkową lordozę, jednak podstawowe krzywizny na określonych odcinkach podałem Państwu powyżej.
Należy też sobie uświadomić to, że człowiek nie rodzi się z takim kręgosłupem. Powyższe krzywizny wykształcają się wraz z wiekiem i dorastaniem dziecka.
Jak wykształcają się krzywizny?
Istnienie fizjologicznej lordozy oraz kifozy kręgosłupowej wynika z pionizacji człowieka. Maluch, który się rodzi i jeszcze jako płód w łonie matki jest pozbawiony praktycznie lordoz. Kształt jego kręgosłupa przypomina wygięty do tyłu łuk. Występuje całkowita KIFOZA. Nie jest to patologiczne ułożenie, lecz fizjologiczne i wynika z ułożenia płodowego. Na początku- konkretnie podczas pierwszego roku życia kształtuje się u dziecka lordoza szyjna. Każdy z nas widział takiego malucha, który leżąc na brzuszku zaczyna unosić głowę do góry. Powoduje to obciążenie kręgów odcinka szyjnego i wysuwanie ich trzonów ku przodowi wraz z kurczeniem się mięśni karku. Zatem cały odcinek szyjny zaczyna uwypuklać się ku przodowi tworząc lordozę szyjną. Warto tu powiedzieć, że tworzenie tej lordozy pogłębia się z chwila gdy dziecko zaczyna siadać i raczkować. Ciężar głowy dodatkowo ,,naciska" na kręgi szyjne.
Podczas siadania ma miejsce też pogłębienie się istniejącej już kifozy piersiowej- wygięcia kręgosłupa do tyłu. Ciekawym zjawiskiem jest okres między 9- 15 miesiącem życia. Dziecko zaczyna wówczas stawać na własne nóżki. Proces kształtowania krzywizn wówczas jest bardzo złożony, gdyż przebiega z równoczesnym kształtowaniem się ułożeń kości kończyn dolnych. Jeżeli spojrzymy na malucha, który na początku swojego życia praktycznie tylko i wyłącznie leży, zauważymy, że jego nóżki są ustawione dość szeroko w potocznie zwanym rozkroku. Mówi się wówczas, że niemowlak ma szpotawe ułożenie kończyn dolnych. Przypomina to nóżki ,,żaby". Kiedy dziecko zaczyna stawać na nogi jego talerze biodrowe zaczynają się wysuwać do przodu przy równoczesnej pracy mięsni. Maluch próbuje złapać równowagę, tym samym rozstawia szeroko nóżki i wysuwa biodra do przodu z jednoczesnym pociągnięciem odcinka kręgosłupa piersiowego do tyłu. Mięsnie okolicy lędźwiowej zaczynają się napinać i przy jednoczesnym wysunięciu bioder kręgosłup tego odcinka również zostaje pociągnięty do przodu. Tworzy się tym samym lordoza lędźwiowa. Nie zapominajmy, że dziecko uczy się wówczas dopiero równowagi. Jego chód na początku przypomina chód ,,kaczki". Nóżki ma ustawione szpotawo- szeroko na zewnątrz. Później, zaczyna kompensować to zawężając ustawienie kończyn. Kończyny dolne zaczynają schodzić się do środka- ustawiają się w pozycji koślawej. Obserwując rozwój nauki chodu możemy zauważyć, że dziecko ponownie potrafi wrócić do częściowej szpotawości kończyn dolnych i ponownie ustawić nóżki na zewnątrz, jednak z czasem ponownie ustawia nogi w pozycji koślawej- do środka. Wszystkie te zmiany w okolicy talerzy biodrowych, obręczy biodrowej, samej kości udowej i stawu kolanowego mają ogromny wpływ na rozwój i kształt kręgosłupa. Pediatrzy podają, że rozwój krzywizn kręgosłupa u dziecka trwa do ok. 3- 4 roku życia. Najbardziej intensywny okres następuje wraz z nauką chodzenia, kiedy to kręgosłup zaczyna przejmować cały ciężar ciała. Jeśli zobaczymy postawę dziecka w wieku 5-7 lat to zauważymy, że głównie w tym wieku kształtuje się kifoza piersiowa. Brzuszek takiego dziecka będzie nadmiernie uwypuklony. Wypukłość okolicy brzusznej jest spowodowana słabym rozwojem mięśni okolicy brzucha i lędźwi. Badając postawę dzieci należy zwracać uwagę szczególnie na rozwój okolicy lędźwiowej i piersiowej. O prawidłowym bądź też patologicznym ukształtowaniu kręgosłupa u dziecka możemy mówić dopiero po ok. 7- 8 roku życia. Wówczas silnie rozwijają się mięsnie grzbietu, karku. W tym czasie dochodzi zazwyczaj do pogłębień lordoz lędźwiowych. Rozwój prawidłowy i w miarę stały kształt kręgosłupa występuje w wieku ok. 18 lat. Mężczyźni charakteryzują się w miarę zróżnicowaną postawą u kobiet natomiast jest dość wyraźnie zaznaczona lordoza lędźwiowa.
Jak widzimy rozwój krzywizn kręgosłupowych jest zróżnicowany i praktycznie na każdym z powyższych etapów może zostać zaburzony. Często, niestety dzieci w wieku początkowo szkolnym mają przeciążone plecaki. W tym wieku kształtuje się głównie kifoza piersiowa czyli wygięcie kręgosłupa do tyłu. Wyobraźmy sobie młodego człowieka jeszcze ze słabym rozwojem mięśni karku, grzbietu i lędźwi, który niesie ciężar 20 kg. Plecak dociska na plecy powodując pochylanie się postawy dziecka do przodu lub też pociągnięcie całego kręgosłupa do tyłu. Jest to prosty mechanizm tworzenia się m.in. garbu. Jeżeli plecak taki będzie miał nierówne ustawienie szelek- jedno krótsze drugie dłuższe nastąpi przeciążenie jednej strony a w konsekwencji- obniżenie barku, łopatki, i cały kręgosłup zacznie skręcać się w jednym kierunku. Tworzą się wówczas wystające łopatki, skoliozy i wiele innych chorób z wadami postawy.
Pojawia się tu pytanie- jak zapobiegać nieprawidłowemu rozwojowi kręgosłupa? Jest to temat rzeka, który będziemy przedstawiać w innych działach lecz jedno możemy już teraz powiedzieć- podstawą prawidłowego funkcjonowania kręgosłupa jest prawidłowy rozwój mięśni grzbietu, mięśni przykręgosłupowych itp. Kręgosłup fizjologicznie uniesie taki ciężar jaki są w stanie udźwignąć jego mięśnie. Jeżeli ciężar jest nieproporcjonalny do siły mięśni, kręgosłup zaczyna się krzywić. Tak właśnie dzieje się m.in. u dzieci. Ważne jest to też z wychowawczego punktu widzenia. Organizm dziecka ,,wie" kiedy ma usiąść, stanąć na nóżki. Niektórzy rodzice próbują zbyt szybko ,,zmuszać"; dziecko do chodu, stawania. Zapamiętajmy jedną zasadę- NA SAMYCH KOŚCIACH NIE DA SIĘ CHODZIĆ I STAĆ. Dziecko nie usiądzie samo gdy nie będzie miało prawidłowo wykształtowanej lordozy szyjnej i mięśni karku. Organizm dziecka sam wie, kiedy dany okres rozwoju ma nastąpić- mówimy tu oczywiście o prawidłowo rozwijającym się dziecku. Dziecko, które ma już ok. 10 miesiąca życia zazwyczaj samo potrafi siedzieć z wyprostowanymi pleckami. Kiedy za szybko sami postawimy dziecko na nóżkach doprowadzamy do stanu, kiedy to mięśnie nijak nie kompensują, przejmują, czy też amortyzują ciężaru ciała dziecka. 100% masy głowy dziecka i ciała przechodzi na sam kręgosłup. Dlatego tak bardzo ważna jest opieka nad dziećmi w wieku 4-10 miesiąc życia. Kiedy dziecko śpi i nosimy je na rekach należy zawsze pamiętać o zabezpieczeniu kręgosłupa. Podczas snu mięśnie ulegają rozluźnieniu. Główka malucha jest duża i ciężka. Nawet, jak dziecko zaczyna podnosić główkę nie ma jeszcze idealnie rozwiniętych mięśni karku, ono je dopiero ,,usprawnia" i ćwiczy. Kręgosłup zawsze podczas noszenia dziecka powinien być ustawiony w pozycji pośredniej, tak by był praktycznie na całej długości odciążony. Na człowieka w ujęciu bio-fizycznymdziałają siły:
• Zewnętrzne np. przyciąganie ziemskie, tarcie
• Wewnętrzne- siła i tarcie mięśni
W biomechanice przyjmuje się zasadę, że aby dany układ został w idealnej równowadze, my to rozumiemy poprzez utrzymanie prawidłowej pozycji, wartość siły zewnętrznej musi być równa wartości siły wewnętrznej. Cały kręgosłup łączy się stawowo z miednicą ,a pośrednio przy pomocy jej, z kościami kończyny dolnej. Od góry z kolei łączy się z głową. Takie połączenia sprawiają, że przy każdym ruchu ciała kręgosłup również się rusza i bierze czynny udział. Biomechanika wyróżniła SEGMENT RUCHOWY- ARTRON.
Artron składa się z dwóch zespołów czynnościowych, tak zwanych segmentów:
• Kolumna przednia- złożona z sumy wszystkich trzonów kręgów. Nie bierze się pod uwagę tylnych odcinków i powierzchni trzonów takich jak: łuki kręgowe. Kolumna przednia poprzedzielana jest krążkami międzykręgowymi. Obrazowo mówiąc są to same trzony kręgów poprzedzielane dyskami. Główna rola kolumny przedniej to- amortyzacja.
• Kolumna tylna- zbudowana jest z części pozostałych takich jak połączenia łuków kręgowych oraz też stawów właściwych kręgosłupa. Zalicza się tutaj też części kręgów takie jak- wyrostki stawowe górne oraz dolne. Rolą tych połączeń jest głównie dynamika całego kręgosłupa oraz też ukierunkowanie jego ruchów w określonych płaszczyznach, osiach i kierunkach.
PO CO TE KRZYWIZNY?
Natura mimo wszystko proszę Państwa jest mądra i sprytna. Mówiąc o prostym kręgosłupie mówimy wtedy, gdy wszystkie jego krzywizny są prawidłowo wykształcone. Wyobraźmy sobie, że mamy zamiast esowatego kształtu kręgosłupa kręgosłup prosty jak kij. Wejdźmy na krzesło i zeskoczmy na podłogę. Wyobraźmy sobie jaka siła np. 75 kg mężczyzny ( przykładowa waga człowieka) zadziała na taki prosty kij? Siła nijak się nie rozłoży tylko 100 % zostanie skierowana na kręgosłup. Co się dzieje? Taki kręgosłup zwyczajnie łamie się na kawałki. Istnienie krzywizn takich jak kifoza i lordoza powodować będzie, że siły działające na kręgosłup będą rozkładane równomiernie i na większa powierzchnię. Jest to podstawowa funkcja kręgosłupa- podporowa. W innym artykule omówimy sobie dokładnie anatomię pojedynczego kręgu, lecz już teraz wstępnie powiem, że kręg zbudowany jest z trzonu oraz łuków kręgowych z wyrostkami kręgowymi. Kręgi połączone są ze sobą głównie trzonami. Głównie na trzony kręgów przenoszone są obciążenia. Drugim elementem, na który przenoszone są obciążenia są wspomniane krzywizny. Proces ich tworzenia jak wspomniałem wynika z pionizacji postawy ciała. Człowiek, by uzyskać pionową postawę musi przesuwać swoje elementy ciała ponad płaszczyznę podparcia. W fizjoterapii i ortopedii mówi się, że odporność kręgosłupa jest wprost proporcjonalna do kwadratu ilości krzywizn. Skoro kręgosłup fizjologicznie posiada 4 krzywizny jak podniesiemy tę liczbę do kwadratu: 4*4= 16. Oznacza to, że kręgosłup posiadający cztery krzywizny jest 16 razy bardziej odporny niż gdyby tych krzywizn nie posiadał. Trzony kręgów zazwyczaj ustawiają się w lekko skośnej pozycji. Siła docisku na kręgi jest rozkładana na dwie takie składowe jak :
• dociskająca każdy trzon do przodu
• ściskająca- przyjmijmy sytuację, gdzie siła idzie z górnego kręgu na kręg dolny. Kręg górny zaczyna ześlizgiwać się z powierzchni dolnego kręgu. Ześlizgnięcie blokują między innymi więzadła kręgosłupa oraz też wyrostki stawowe kręgów.
Kolejną funkcją wygięć kręgosłupa jest funkcja wynikająca poniekąd z poprzedniej- funkcja amortyzacyjna. Amortyzacja w kręgosłupie jest bardzo ważna, gdyż niweluje duże wstrząsy jakie powstają podczas przemieszczania się, skoków i wielu innych czynności, jakie człowiek wykonuje. Na zdjęciu poniżej prócz trzonów kręgu widzimy krążek międzykręgowy. Należy on do specjalnych połączeń kręgosłupowych- chrząstkozrostów. Omawiając dokładnie anatomię pojedynczego krążka, który potocznie nazywany jest DYSKIEM, widzimy, iż składa się on z PIERŚCIENIA WŁÓKNISTEGO oraz JĄDRA MIAŻDŻYSTEGO. Dodatkowo występują bardzo ważne połączenia więzadłowe takie jak- więzadła żółte, które łączą brzegi łuków kręgowych. Wzmacniają doskonale brzegi stawów międzykręgowych. Pierścień włóknisty z jądrem miażdżystym tworzą spójną całość. Chronią staw przed nadmiernymi ruchami rotacyjnymi ( obrotowymi). Krążek jest bardzo elastyczny. Jądro przypomina gumową piłeczkę, która leży centralnie między środkiem trzonu wyższego kręgu a środkiem trzonu niższego kręgu. Podczas ucisku pierścień wraz z jądrem kurczy się średnio o ok. 2 mm a później podczas odciążenia rozpręża się nawet do ok. 5 mm grubości. Funkcje te wynikają z biomechaniki kręgosłupa oraz poniekąd pokrywają się z głównymi funkcjami kręgosłupa.
Ogólna budowa kręgu z uwzględnieniem krążka międzykręgowego.
(źródło: http://www.zjp.pl/zdrowie...chapter_2.html)
Budowa krążka międzykręgowego.
(źródło: http://www.twojkregoslup.pl/bud_fun_dysk.html)
Jednak ustawienie esowate nie jest w 100% idealne. Niektórzy mawiają, że Panu Bogu nie wyszły dwie rzeczy- starość i kręgosłup ludzki. Nasz kręgosłup ze względu na swoją budowę jest przystosowany tylko i wyłącznie do chodu i biegu. Wynika to między innymi z postawy wyprostowanej człowieka. Patrząc przez pryzmat historii i rozwoju organizmu ludzkiego, ewolucji zauważymy, że nasz kręgosłup przeszedł naprawdę gwałtowną i gruntowną przemianę. Przystosowany był początkowo do pozycji czworonoga i nagle zaczął się prostować. Liczba samych kręgów nie uległa znacząco zmianie, najbardziej zmieniony odcinek to przede wszystkim odcinek krzyżowo guziczny, gdzie uważa się, ze kość guziczna jest pozostałością ogona. W odcinku szyjnym widzimy u człowieka zanik więzadła karkowego, które biegnie od grzebienia potylicznego zewnętrznego kości potylicznej oraz guzka tylnego kręgu szczytowego (ATLAS) do wyrostka kolczystego kręgu siódmego ( C-7).
U czworonożnych więzadło to jest praktycznie w ciągłym naprężeniu. I my u siebie też możemy to zaobserwować kiedy staniemy na czworaka i zaczniemy prostować głowę to na swoim karku poczujemy silne pasmo więzadłowe. W pozycji wyprostowanej więzadło to jest rozluźnione i pozostaje w stanie zaniku. Kręgosłup nasz tym samym został przystosowany typowo do chodu.
Co się dzieje natomiast gdy siedzimy?
Podczas postawy siedzącej, praktycznie nieruchomej w kręgosłupie zaczynają działać ogromne siły. Dzieje się tak samo, jeżeli będziemy stać dłuższy czas w tej samej pozycji. Wyobraźmy sobie sytuację człowieka siedzącego na krześle. Pochyla się on lekko do przodu i zaczyna np. czytać książkę. Podczas takiej pozycji lekko pochylonej do przodu kręgosłup wraz z mięśniami grzbietu a w szczególności mięśniami karku musi działać siłami antygrawitacyjnymi. Aby móc utrzymać całą postawę w pozycji takiej mięśnie grzbietu z grupy prostowników muszą być w ciągłym napięciu. Dodatkowo w okolicy odcinka lędźwiowego występuje brak ruchu. Powoduje to zaburzenie przepływu krwi w mięśniach tego odcinka. Dlatego właśnie odczuwamy bóle mięśniowe gdy po dłuższej pracy wstaniemy. Najszybciej ,,zdrętwieniu" ulega odcinek szyjny. Przy takiej postawie na odcinek najbardziej unieruchomiony, a tym samym najbardziej obciążony- odcinek lędźwiowy- jest wywierany ogromny nacisk. Średnio przy ciężarze ok. 70 kg (średnia waga dorosłego człowieka bez nadwagi) ucisk na kręgi lędźwiowe, zwłaszcza L 3- L 5 wynosi ok. 250 kg. Podczas postawy stojącej nacisk jest nieco mniejszy, gdyż siły rozkładają się na kości miedniczne i kości kończyny dolnej i wynosi ok. 150 kg. Nie zmienia to jednak faktu, że siły te są ogromne. Przy dłuższym pozostawaniu w takiej pozycji możemy nabawić się skurczy mięśniowych a nawet poważnych bólów. Medycyna zna nawet przypadki, gdzie podczas długotrwałego pozostawania w jednej pozycji i gwałtownym skłonie i wyproście dochodziło do wypadania dysków. Dlatego tak ważna jest gimnastyka by przynajmniej raz na godzinę a najlepiej raz na pół godziny wstać i rozruszać się. Pamiętajmy, że dla naszego kręgosłupa naturalną postawą jest postawa wyprostowana i osoba musi być w ciągłym ruchu. Utrzymywanie jednakowej pozycji jest bardzo szkodliwe zarówno dla kręgosłupa jak i dla mięśni grzbietu oraz mięśni przykręgosłupowych.
Bibliografia:
Anatomia- Bochenek
Kinezyterapia- A.Zembaty
Zarys Fizjologii- Traczyk
KRĘGOSŁUP
Tematyka osteologii- nauki o kościach, szkielecie jest bardzo ciekawa ale wcale nie taka prosta jakby się wydawało. We wszystkich podręcznikach anatomii naukę o układzie ruchu rozpoczyna się od anatomii kręgosłupa (collumna vertebralis).
Odpowiedzmy sobie pierw na pytanie, czym jest kręgosłup? Kręgosłup jest częścią szkieletu, która stanowi jego oś centralną oraz główną podporę całego ciała. Sami możecie sobie teraz wyobrazić, jak ogromną rolę spełnia kręgosłup w naszym organizmie, oraz jak urazy kręgosłupa mogą przyczyniać się do dysfunkcji różnych części ciała. Kręgosłup u ludzi posiada zwykle 33- 34 kręgi. Pojawia się tutaj coś, co zwie się jednostką funkcjonalną kręgosłupa- JEDEN POJEDYNCZY KRĘG. Przypomina to wieżę, którą budują dzieci z klocków. Jeżeli jeden z tych ,,klocków" jest postawiony nierówno, krzywo cała wieża zaczyna się chwiać oraz krzywić, a w ostateczności nawet potrafi się rozpaść. Podobnie jest z kręgosłupem, jeżeli jeden kręg zaczyna układać się w dziwny, niefizjologiczny( prawidłowy) sposób zarówno kręgi, które leżą powyżej, jak i te które leżą poniżej, zaczynają ustawiać się w niefizjologiczny sposób dopasowując się do kręgu, który ma ułożenie patologiczne ( nieprawidłowe). Jak za chwileczkę się przekonamy, dziwne ułożenia kręgów a tym samym kręgosłupa mogą być groźne dla zdrowia i życia.
Chciałbym się zając teraz ogólną charakterystyką kręgosłupa. Warto wprowadzić teraz anatomiczne nazewnictwo jego części. Anatomowie oraz lekarze wyodrębnili 5 odcinków kręgosłupa:
• Odcinek szyjny
• Odcinek piersiowy
• Odcinek lędźwiowy
• Odcinek krzyżowy
• Odcinek guziczny zwany często ogonowym.
Podczas, gdy będziemy omawiać poszczególne odcinki będziemy posługiwać się anatomicznymi skrótami. Na różnego rodzaju interpretacjach zdjęć RTG widzimy opisy, np. ,,kręgozmyk kręgu C6" Duże litery oznaczają właśnie odcinki. Wygląda to mniej więcej tak:
• Odcinek szyjny ( C1- C7)
• Odcinek piersiowy ( Th1- Th12)
• Odcinek lędźwiowy ( L1- L5)
• Odcinek krzyżowy (OS1- OS5)
• Odcinek guziczny zwany często ogonowym. (S1- S4/5)
Obok każdej litery widzimy cyfrę. Cyfra oznacza numer kręgu. Jeżeli , np. mamy przedział C1- C7, należy to wówczas odczytać następująco: ,, odcinek kręgosłupa szyjnego między kręgiem pierwszym oraz kręgiem siódmym". Tym samym widzimy ile każdy odcinek ma kręgów. Zapewne zastanawiacie się Państwo, skąd te dziwne litery? Odpowiedź jest prosta, od nazewnictwa łacińskiego określonych kości.
• Kręgi szyjne (łac. vertebrae Cervicales)
• Odcinek piersiowy (łac. vertebrae Thoracicae)
• Odcinek lędźwiowy (łac. vertebrae Lumbales)
• Odcinek krzyżowy (łac. Os Sacrum)
• Odcinek guziczny zwany często ogonowym (łac. os coccygis)- jedyny wyjątek
Odcinki kręgoslupa z krzywiznami
(źródło obrazka: http://pl.wikipedia.org/w...%C5%82up")
KRZYWIZNY KRĘGOSŁUPA
Zajmijmy się teraz opisem krzywizn kręgosłupa. Temat ten jest dosyć kontrowersyjny wśród osób, które nie zajmują się medycyną na co dzień. Słowo ,, krzywizna kręgosłupa" jest często kojarzone jako coś bardzo strasznego. Słowo ,,fizjologiczne" oznacza położenie, wygląd, pozycję, kształt prawidłowy. I my właśnie tutaj opisywać będziemy fizjologiczne krzywizny kręgosłupa.
Jeżeli spojrzymy na szkielet z boku zauważymy, że nasz kręgosłup nie jest prosty jak przysłowiowy ,,kij do szczotki". Wyodrębniają się cztery krzywizny o kształcie ,,łuków". Krzywizna, która uwypukla się ,,do przodu" ( jak spojrzymy na człowieka z jego lewego boku- będzie to uwypuklenie do lewej strony) noszą nazwę LORDOZY. Krzywizny, które uwypuklają się do tyłu ( patrząc z tej samej pozycji na człowieka będzie to uwypuklenie w prawo) noszą nazwę KIFOZY. Kręgosłup tym samym ma kształt litery S. Omawiając jego krzywizny sensus stricte, możemy napisać tak:
• Występują dwie lordozy: na odcinku szyjnym oraz na odcinku lędźwiowym
• Występują dwie kifozy: na odcinku piersiowym oraz na odcinku krzyżowym
Niektórzy autorzy wyodrębniają jeszcze odcinek guziczny jako szczątkową lordozę, jednak podstawowe krzywizny na określonych odcinkach podałem Państwu powyżej.
Należy też sobie uświadomić to, że człowiek nie rodzi się z takim kręgosłupem. Powyższe krzywizny wykształcają się wraz z wiekiem i dorastaniem dziecka.
Jak wykształcają się krzywizny?
Istnienie fizjologicznej lordozy oraz kifozy kręgosłupowej wynika z pionizacji człowieka. Maluch, który się rodzi i jeszcze jako płód w łonie matki jest pozbawiony praktycznie lordoz. Kształt jego kręgosłupa przypomina wygięty do tyłu łuk. Występuje całkowita KIFOZA. Nie jest to patologiczne ułożenie, lecz fizjologiczne i wynika z ułożenia płodowego. Na początku- konkretnie podczas pierwszego roku życia kształtuje się u dziecka lordoza szyjna. Każdy z nas widział takiego malucha, który leżąc na brzuszku zaczyna unosić głowę do góry. Powoduje to obciążenie kręgów odcinka szyjnego i wysuwanie ich trzonów ku przodowi wraz z kurczeniem się mięśni karku. Zatem cały odcinek szyjny zaczyna uwypuklać się ku przodowi tworząc lordozę szyjną. Warto tu powiedzieć, że tworzenie tej lordozy pogłębia się z chwila gdy dziecko zaczyna siadać i raczkować. Ciężar głowy dodatkowo ,,naciska" na kręgi szyjne.
Podczas siadania ma miejsce też pogłębienie się istniejącej już kifozy piersiowej- wygięcia kręgosłupa do tyłu. Ciekawym zjawiskiem jest okres między 9- 15 miesiącem życia. Dziecko zaczyna wówczas stawać na własne nóżki. Proces kształtowania krzywizn wówczas jest bardzo złożony, gdyż przebiega z równoczesnym kształtowaniem się ułożeń kości kończyn dolnych. Jeżeli spojrzymy na malucha, który na początku swojego życia praktycznie tylko i wyłącznie leży, zauważymy, że jego nóżki są ustawione dość szeroko w potocznie zwanym rozkroku. Mówi się wówczas, że niemowlak ma szpotawe ułożenie kończyn dolnych. Przypomina to nóżki ,,żaby". Kiedy dziecko zaczyna stawać na nogi jego talerze biodrowe zaczynają się wysuwać do przodu przy równoczesnej pracy mięsni. Maluch próbuje złapać równowagę, tym samym rozstawia szeroko nóżki i wysuwa biodra do przodu z jednoczesnym pociągnięciem odcinka kręgosłupa piersiowego do tyłu. Mięsnie okolicy lędźwiowej zaczynają się napinać i przy jednoczesnym wysunięciu bioder kręgosłup tego odcinka również zostaje pociągnięty do przodu. Tworzy się tym samym lordoza lędźwiowa. Nie zapominajmy, że dziecko uczy się wówczas dopiero równowagi. Jego chód na początku przypomina chód ,,kaczki". Nóżki ma ustawione szpotawo- szeroko na zewnątrz. Później, zaczyna kompensować to zawężając ustawienie kończyn. Kończyny dolne zaczynają schodzić się do środka- ustawiają się w pozycji koślawej. Obserwując rozwój nauki chodu możemy zauważyć, że dziecko ponownie potrafi wrócić do częściowej szpotawości kończyn dolnych i ponownie ustawić nóżki na zewnątrz, jednak z czasem ponownie ustawia nogi w pozycji koślawej- do środka. Wszystkie te zmiany w okolicy talerzy biodrowych, obręczy biodrowej, samej kości udowej i stawu kolanowego mają ogromny wpływ na rozwój i kształt kręgosłupa. Pediatrzy podają, że rozwój krzywizn kręgosłupa u dziecka trwa do ok. 3- 4 roku życia. Najbardziej intensywny okres następuje wraz z nauką chodzenia, kiedy to kręgosłup zaczyna przejmować cały ciężar ciała. Jeśli zobaczymy postawę dziecka w wieku 5-7 lat to zauważymy, że głównie w tym wieku kształtuje się kifoza piersiowa. Brzuszek takiego dziecka będzie nadmiernie uwypuklony. Wypukłość okolicy brzusznej jest spowodowana słabym rozwojem mięśni okolicy brzucha i lędźwi. Badając postawę dzieci należy zwracać uwagę szczególnie na rozwój okolicy lędźwiowej i piersiowej. O prawidłowym bądź też patologicznym ukształtowaniu kręgosłupa u dziecka możemy mówić dopiero po ok. 7- 8 roku życia. Wówczas silnie rozwijają się mięsnie grzbietu, karku. W tym czasie dochodzi zazwyczaj do pogłębień lordoz lędźwiowych. Rozwój prawidłowy i w miarę stały kształt kręgosłupa występuje w wieku ok. 18 lat. Mężczyźni charakteryzują się w miarę zróżnicowaną postawą u kobiet natomiast jest dość wyraźnie zaznaczona lordoza lędźwiowa.
Jak widzimy rozwój krzywizn kręgosłupowych jest zróżnicowany i praktycznie na każdym z powyższych etapów może zostać zaburzony. Często, niestety dzieci w wieku początkowo szkolnym mają przeciążone plecaki. W tym wieku kształtuje się głównie kifoza piersiowa czyli wygięcie kręgosłupa do tyłu. Wyobraźmy sobie młodego człowieka jeszcze ze słabym rozwojem mięśni karku, grzbietu i lędźwi, który niesie ciężar 20 kg. Plecak dociska na plecy powodując pochylanie się postawy dziecka do przodu lub też pociągnięcie całego kręgosłupa do tyłu. Jest to prosty mechanizm tworzenia się m.in. garbu. Jeżeli plecak taki będzie miał nierówne ustawienie szelek- jedno krótsze drugie dłuższe nastąpi przeciążenie jednej strony a w konsekwencji- obniżenie barku, łopatki, i cały kręgosłup zacznie skręcać się w jednym kierunku. Tworzą się wówczas wystające łopatki, skoliozy i wiele innych chorób z wadami postawy.
Pojawia się tu pytanie- jak zapobiegać nieprawidłowemu rozwojowi kręgosłupa? Jest to temat rzeka, który będziemy przedstawiać w innych działach lecz jedno możemy już teraz powiedzieć- podstawą prawidłowego funkcjonowania kręgosłupa jest prawidłowy rozwój mięśni grzbietu, mięśni przykręgosłupowych itp. Kręgosłup fizjologicznie uniesie taki ciężar jaki są w stanie udźwignąć jego mięśnie. Jeżeli ciężar jest nieproporcjonalny do siły mięśni, kręgosłup zaczyna się krzywić. Tak właśnie dzieje się m.in. u dzieci. Ważne jest to też z wychowawczego punktu widzenia. Organizm dziecka ,,wie" kiedy ma usiąść, stanąć na nóżki. Niektórzy rodzice próbują zbyt szybko ,,zmuszać"; dziecko do chodu, stawania. Zapamiętajmy jedną zasadę- NA SAMYCH KOŚCIACH NIE DA SIĘ CHODZIĆ I STAĆ. Dziecko nie usiądzie samo gdy nie będzie miało prawidłowo wykształtowanej lordozy szyjnej i mięśni karku. Organizm dziecka sam wie, kiedy dany okres rozwoju ma nastąpić- mówimy tu oczywiście o prawidłowo rozwijającym się dziecku. Dziecko, które ma już ok. 10 miesiąca życia zazwyczaj samo potrafi siedzieć z wyprostowanymi pleckami. Kiedy za szybko sami postawimy dziecko na nóżkach doprowadzamy do stanu, kiedy to mięśnie nijak nie kompensują, przejmują, czy też amortyzują ciężaru ciała dziecka. 100% masy głowy dziecka i ciała przechodzi na sam kręgosłup. Dlatego tak bardzo ważna jest opieka nad dziećmi w wieku 4-10 miesiąc życia. Kiedy dziecko śpi i nosimy je na rekach należy zawsze pamiętać o zabezpieczeniu kręgosłupa. Podczas snu mięśnie ulegają rozluźnieniu. Główka malucha jest duża i ciężka. Nawet, jak dziecko zaczyna podnosić główkę nie ma jeszcze idealnie rozwiniętych mięśni karku, ono je dopiero ,,usprawnia" i ćwiczy. Kręgosłup zawsze podczas noszenia dziecka powinien być ustawiony w pozycji pośredniej, tak by był praktycznie na całej długości odciążony. Na człowieka w ujęciu bio-fizycznymdziałają siły:
• Zewnętrzne np. przyciąganie ziemskie, tarcie
• Wewnętrzne- siła i tarcie mięśni
W biomechanice przyjmuje się zasadę, że aby dany układ został w idealnej równowadze, my to rozumiemy poprzez utrzymanie prawidłowej pozycji, wartość siły zewnętrznej musi być równa wartości siły wewnętrznej. Cały kręgosłup łączy się stawowo z miednicą ,a pośrednio przy pomocy jej, z kościami kończyny dolnej. Od góry z kolei łączy się z głową. Takie połączenia sprawiają, że przy każdym ruchu ciała kręgosłup również się rusza i bierze czynny udział. Biomechanika wyróżniła SEGMENT RUCHOWY- ARTRON.
Artron składa się z dwóch zespołów czynnościowych, tak zwanych segmentów:
• Kolumna przednia- złożona z sumy wszystkich trzonów kręgów. Nie bierze się pod uwagę tylnych odcinków i powierzchni trzonów takich jak: łuki kręgowe. Kolumna przednia poprzedzielana jest krążkami międzykręgowymi. Obrazowo mówiąc są to same trzony kręgów poprzedzielane dyskami. Główna rola kolumny przedniej to- amortyzacja.
• Kolumna tylna- zbudowana jest z części pozostałych takich jak połączenia łuków kręgowych oraz też stawów właściwych kręgosłupa. Zalicza się tutaj też części kręgów takie jak- wyrostki stawowe górne oraz dolne. Rolą tych połączeń jest głównie dynamika całego kręgosłupa oraz też ukierunkowanie jego ruchów w określonych płaszczyznach, osiach i kierunkach.
PO CO TE KRZYWIZNY?
Natura mimo wszystko proszę Państwa jest mądra i sprytna. Mówiąc o prostym kręgosłupie mówimy wtedy, gdy wszystkie jego krzywizny są prawidłowo wykształcone. Wyobraźmy sobie, że mamy zamiast esowatego kształtu kręgosłupa kręgosłup prosty jak kij. Wejdźmy na krzesło i zeskoczmy na podłogę. Wyobraźmy sobie jaka siła np. 75 kg mężczyzny ( przykładowa waga człowieka) zadziała na taki prosty kij? Siła nijak się nie rozłoży tylko 100 % zostanie skierowana na kręgosłup. Co się dzieje? Taki kręgosłup zwyczajnie łamie się na kawałki. Istnienie krzywizn takich jak kifoza i lordoza powodować będzie, że siły działające na kręgosłup będą rozkładane równomiernie i na większa powierzchnię. Jest to podstawowa funkcja kręgosłupa- podporowa. W innym artykule omówimy sobie dokładnie anatomię pojedynczego kręgu, lecz już teraz wstępnie powiem, że kręg zbudowany jest z trzonu oraz łuków kręgowych z wyrostkami kręgowymi. Kręgi połączone są ze sobą głównie trzonami. Głównie na trzony kręgów przenoszone są obciążenia. Drugim elementem, na który przenoszone są obciążenia są wspomniane krzywizny. Proces ich tworzenia jak wspomniałem wynika z pionizacji postawy ciała. Człowiek, by uzyskać pionową postawę musi przesuwać swoje elementy ciała ponad płaszczyznę podparcia. W fizjoterapii i ortopedii mówi się, że odporność kręgosłupa jest wprost proporcjonalna do kwadratu ilości krzywizn. Skoro kręgosłup fizjologicznie posiada 4 krzywizny jak podniesiemy tę liczbę do kwadratu: 4*4= 16. Oznacza to, że kręgosłup posiadający cztery krzywizny jest 16 razy bardziej odporny niż gdyby tych krzywizn nie posiadał. Trzony kręgów zazwyczaj ustawiają się w lekko skośnej pozycji. Siła docisku na kręgi jest rozkładana na dwie takie składowe jak :
• dociskająca każdy trzon do przodu
• ściskająca- przyjmijmy sytuację, gdzie siła idzie z górnego kręgu na kręg dolny. Kręg górny zaczyna ześlizgiwać się z powierzchni dolnego kręgu. Ześlizgnięcie blokują między innymi więzadła kręgosłupa oraz też wyrostki stawowe kręgów.
Kolejną funkcją wygięć kręgosłupa jest funkcja wynikająca poniekąd z poprzedniej- funkcja amortyzacyjna. Amortyzacja w kręgosłupie jest bardzo ważna, gdyż niweluje duże wstrząsy jakie powstają podczas przemieszczania się, skoków i wielu innych czynności, jakie człowiek wykonuje. Na zdjęciu poniżej prócz trzonów kręgu widzimy krążek międzykręgowy. Należy on do specjalnych połączeń kręgosłupowych- chrząstkozrostów. Omawiając dokładnie anatomię pojedynczego krążka, który potocznie nazywany jest DYSKIEM, widzimy, iż składa się on z PIERŚCIENIA WŁÓKNISTEGO oraz JĄDRA MIAŻDŻYSTEGO. Dodatkowo występują bardzo ważne połączenia więzadłowe takie jak- więzadła żółte, które łączą brzegi łuków kręgowych. Wzmacniają doskonale brzegi stawów międzykręgowych. Pierścień włóknisty z jądrem miażdżystym tworzą spójną całość. Chronią staw przed nadmiernymi ruchami rotacyjnymi ( obrotowymi). Krążek jest bardzo elastyczny. Jądro przypomina gumową piłeczkę, która leży centralnie między środkiem trzonu wyższego kręgu a środkiem trzonu niższego kręgu. Podczas ucisku pierścień wraz z jądrem kurczy się średnio o ok. 2 mm a później podczas odciążenia rozpręża się nawet do ok. 5 mm grubości. Funkcje te wynikają z biomechaniki kręgosłupa oraz poniekąd pokrywają się z głównymi funkcjami kręgosłupa.
Ogólna budowa kręgu z uwzględnieniem krążka międzykręgowego.
(źródło: http://www.zjp.pl/zdrowie...chapter_2.html)
Budowa krążka międzykręgowego.
(źródło: http://www.twojkregoslup.pl/bud_fun_dysk.html)
Jednak ustawienie esowate nie jest w 100% idealne. Niektórzy mawiają, że Panu Bogu nie wyszły dwie rzeczy- starość i kręgosłup ludzki. Nasz kręgosłup ze względu na swoją budowę jest przystosowany tylko i wyłącznie do chodu i biegu. Wynika to między innymi z postawy wyprostowanej człowieka. Patrząc przez pryzmat historii i rozwoju organizmu ludzkiego, ewolucji zauważymy, że nasz kręgosłup przeszedł naprawdę gwałtowną i gruntowną przemianę. Przystosowany był początkowo do pozycji czworonoga i nagle zaczął się prostować. Liczba samych kręgów nie uległa znacząco zmianie, najbardziej zmieniony odcinek to przede wszystkim odcinek krzyżowo guziczny, gdzie uważa się, ze kość guziczna jest pozostałością ogona. W odcinku szyjnym widzimy u człowieka zanik więzadła karkowego, które biegnie od grzebienia potylicznego zewnętrznego kości potylicznej oraz guzka tylnego kręgu szczytowego (ATLAS) do wyrostka kolczystego kręgu siódmego ( C-7).
U czworonożnych więzadło to jest praktycznie w ciągłym naprężeniu. I my u siebie też możemy to zaobserwować kiedy staniemy na czworaka i zaczniemy prostować głowę to na swoim karku poczujemy silne pasmo więzadłowe. W pozycji wyprostowanej więzadło to jest rozluźnione i pozostaje w stanie zaniku. Kręgosłup nasz tym samym został przystosowany typowo do chodu.
Co się dzieje natomiast gdy siedzimy?
Podczas postawy siedzącej, praktycznie nieruchomej w kręgosłupie zaczynają działać ogromne siły. Dzieje się tak samo, jeżeli będziemy stać dłuższy czas w tej samej pozycji. Wyobraźmy sobie sytuację człowieka siedzącego na krześle. Pochyla się on lekko do przodu i zaczyna np. czytać książkę. Podczas takiej pozycji lekko pochylonej do przodu kręgosłup wraz z mięśniami grzbietu a w szczególności mięśniami karku musi działać siłami antygrawitacyjnymi. Aby móc utrzymać całą postawę w pozycji takiej mięśnie grzbietu z grupy prostowników muszą być w ciągłym napięciu. Dodatkowo w okolicy odcinka lędźwiowego występuje brak ruchu. Powoduje to zaburzenie przepływu krwi w mięśniach tego odcinka. Dlatego właśnie odczuwamy bóle mięśniowe gdy po dłuższej pracy wstaniemy. Najszybciej ,,zdrętwieniu" ulega odcinek szyjny. Przy takiej postawie na odcinek najbardziej unieruchomiony, a tym samym najbardziej obciążony- odcinek lędźwiowy- jest wywierany ogromny nacisk. Średnio przy ciężarze ok. 70 kg (średnia waga dorosłego człowieka bez nadwagi) ucisk na kręgi lędźwiowe, zwłaszcza L 3- L 5 wynosi ok. 250 kg. Podczas postawy stojącej nacisk jest nieco mniejszy, gdyż siły rozkładają się na kości miedniczne i kości kończyny dolnej i wynosi ok. 150 kg. Nie zmienia to jednak faktu, że siły te są ogromne. Przy dłuższym pozostawaniu w takiej pozycji możemy nabawić się skurczy mięśniowych a nawet poważnych bólów. Medycyna zna nawet przypadki, gdzie podczas długotrwałego pozostawania w jednej pozycji i gwałtownym skłonie i wyproście dochodziło do wypadania dysków. Dlatego tak ważna jest gimnastyka by przynajmniej raz na godzinę a najlepiej raz na pół godziny wstać i rozruszać się. Pamiętajmy, że dla naszego kręgosłupa naturalną postawą jest postawa wyprostowana i osoba musi być w ciągłym ruchu. Utrzymywanie jednakowej pozycji jest bardzo szkodliwe zarówno dla kręgosłupa jak i dla mięśni grzbietu oraz mięśni przykręgosłupowych.
Bibliografia:
Anatomia- Bochenek
Kinezyterapia- A.Zembaty
Zarys Fizjologii- Traczyk
Leczenie Światłem
Światłoterapia jest jednym z najstarszych działów fizykoterapii, jest częścią historii ludzkości.Już starożytni Grecy i Rzymianie posiadali na tarasach solaria, gdzie zażywali kąpieli słonecznych.
W czasach nowożytnych, w roku 1903 duński lekarz, prof. Niels Ryberg Finsen otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny za odkrycie możliwości leczenia gruźlicy skóry za pomocą skoncentrowanych promieni świetlnych. Podstawy naukowe do stworzenia kolejnego urządzenia do leczenia światłem opisał między innymi Albert Einstein, analizując prawa rządzące promieniowaniem świetlnym.
W 1981 roku w ramach doświadczeń nad promieniowaniem laserowym, grupa naukowców odkryła, że światło spolaryzowane wywiera swoiste działanie biologiczne na poziomie komórkowym i tkankowym.
Kolejnym krokiem w rozwoju fotomedycyny stało się wprowadzenie w ostatnich latach urządzeń emitujących światło spolaryzowane liniowo ale w przeciwieństwie do lasera światło niespójne tzw. promieniowanie PILER (to skrót angielskiej nazwy polarized polychromatic incoherent low energy radiation - co oznacza: spolaryzowane, polichromatyczne, niekoherentne, promieniowanie niskoenergetyczne). Uzyskano dzięki temu promieniowanie równie skuteczne lecz o wiele bezpieczniejsze.
W dzisiejszych czasach promienie lasera wykorzystujemy w wielu zabiegach medycznych. Ich zastosowanie zależy od siły promieniowania.
Najsilniejsze stosujemy np. do cięcia tkanek,
Średnio silne zaczynamy stosować w walce z nowotworami,
Promienie o najsłabszej energii stosujemy do biostymulacji, leczenia bólu i regeneracji komórek i tkanek.
Bez energii świetlnej nasze życie i jego przyszłość byłyby w ogóle niemożliwe
Ponieważ wszelka energia na ziemi pochodzi pierwotnie od słońca promienie słońca są źródłem niezbędnym do rozwoju człowieka, wzrostu roślin i egzystencji wszystkich żywych organizmów.
Światło jest symbolem szczęścia, radości i życia. Zarówno nieprawidłowe odżywianie, jak i brak światła są w jednakowym stopniu szkodliwe dla naszego zdrowia.
Światło jest niezbędne do inicjacji i podtrzymania życia, jego niedobór wywiera negatywny wpływ na każdą dziedzinę ludzkiej egzystencji.
Fundamentem na którym powstała pileroterapia - leczenie światłem spolaryzowanym liniowo jest biostymulacja.
Biostymulacja to pobudzenie procesów biologicznych i fizjologicznych za pomocą bodźca fizykalnego, w tym wypadku fali elektromagnetycznej. Nazwę tę wprowadził węgierski uczony Endre Mester. Aby wytłumaczyć ideę zastosowania światła w medycynie należy zobaczyć jego wpływ na wnętrze komórki.
Światło wspomaga regenerację komórkową i to nie tylko tkanek skóry ale również kości a nawet komórek nerwowych. Wpływa korzystnie na rozwój nowych naczyń krwionośnych (tzw. angiogeneza) i syntezy białka w obrębie komórki.
Tak wielokierunkowy wpływ na komórki człowieka stał się podstawą do wprowadzenia pileroterapii do codziennej praktyki medycznej.
Dzisiejszy poziom wiedzy o światłoterapii pozwala wnioskować, że działając światłem na organizm ludzki można osiągnąć następujące efekty:
-wzmożenie funkcji immunologicznych organizmu w tym również obniżenie procesów autoagresji w chorobach o podłożu autoimmunologicznym
-obniża napięcia mięśni gładkich co prowadzi do regulacji ciśnienia krwi i przejściowego rozkurczu oskrzeli
-indukcję(wzbudzenie) komórek odpowiedzialnych za wydzielanie substancji regulujących pracę organizmu np. keratynocytów i makrofagów
-przyśpieszenie procesów oczyszczania organizmu poprzez poprawę ukrwienia nerek i wątroby oraz homeostazy komórek
-uruchomienie procesów regeneracji tkanek i narządów
-działania przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwobrzękowe.
Światłolecznictwo, a w tym naświetlanie światłem spolaryzowanym są uznanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia zabiegiem fizjoterapeutycznym.
Dla potrzeb profesjonalnej rehabilitacji, a szczególnie dla fizykoterapii w warunkach domowych, niezastąpionymi są urządzenia do światłoterapii, a w szczególności zasługujący na uwagę aparat o nazwie Solaris, który emituje światło PILER.
Główne lecznicze efekty fali elektromagnetycznej typu piler to:
-wzrost odporności w stanach osłabienia lub zahamowanie szkodliwej dla organizmu zbyt silnej reakcji odpornościowej mającej miejsce np. w Reumatoidalnym Zapaleniu Stawów
-przyśpieszenie procesów przemiany materii oraz regeneracji tkanek np. w leczeniu oparzeń i odmrożeń
-działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwobrzękowe - proces zapalny jest jednym z podstawowych procesów chorobowych występujących jako przyczyna dolegliwości lub wtórnie jako powikłanie rozwoju choroby
-zwiększenie unaczynienia oraz szybsze formowanie się kostniny w miejscu złamania kości
-poprawę mikrokrążenia i parametrów reologicznych krwi wykorzystane w profilaktyce zawału serca u osób narażonych lub rekonwalescencja po zawale serca.
Obejmuje następujące działy medycyny i ma zastosowanie w:
-medycynie sportowej, alergologii, chirurgii i ortopedii, dermatologii, gastrologii, ginekologii i położnictwie, kardiologii, laryngologii, neurologii i geriatrii, okulistyce, pediatrii, pulmunologii, reumatologii, stomatologii, urologii.
W czasach nowożytnych, w roku 1903 duński lekarz, prof. Niels Ryberg Finsen otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny za odkrycie możliwości leczenia gruźlicy skóry za pomocą skoncentrowanych promieni świetlnych. Podstawy naukowe do stworzenia kolejnego urządzenia do leczenia światłem opisał między innymi Albert Einstein, analizując prawa rządzące promieniowaniem świetlnym.
W 1981 roku w ramach doświadczeń nad promieniowaniem laserowym, grupa naukowców odkryła, że światło spolaryzowane wywiera swoiste działanie biologiczne na poziomie komórkowym i tkankowym.
Kolejnym krokiem w rozwoju fotomedycyny stało się wprowadzenie w ostatnich latach urządzeń emitujących światło spolaryzowane liniowo ale w przeciwieństwie do lasera światło niespójne tzw. promieniowanie PILER (to skrót angielskiej nazwy polarized polychromatic incoherent low energy radiation - co oznacza: spolaryzowane, polichromatyczne, niekoherentne, promieniowanie niskoenergetyczne). Uzyskano dzięki temu promieniowanie równie skuteczne lecz o wiele bezpieczniejsze.
W dzisiejszych czasach promienie lasera wykorzystujemy w wielu zabiegach medycznych. Ich zastosowanie zależy od siły promieniowania.
Najsilniejsze stosujemy np. do cięcia tkanek,
Średnio silne zaczynamy stosować w walce z nowotworami,
Promienie o najsłabszej energii stosujemy do biostymulacji, leczenia bólu i regeneracji komórek i tkanek.
Bez energii świetlnej nasze życie i jego przyszłość byłyby w ogóle niemożliwe
Ponieważ wszelka energia na ziemi pochodzi pierwotnie od słońca promienie słońca są źródłem niezbędnym do rozwoju człowieka, wzrostu roślin i egzystencji wszystkich żywych organizmów.
Światło jest symbolem szczęścia, radości i życia. Zarówno nieprawidłowe odżywianie, jak i brak światła są w jednakowym stopniu szkodliwe dla naszego zdrowia.
Światło jest niezbędne do inicjacji i podtrzymania życia, jego niedobór wywiera negatywny wpływ na każdą dziedzinę ludzkiej egzystencji.
Fundamentem na którym powstała pileroterapia - leczenie światłem spolaryzowanym liniowo jest biostymulacja.
Biostymulacja to pobudzenie procesów biologicznych i fizjologicznych za pomocą bodźca fizykalnego, w tym wypadku fali elektromagnetycznej. Nazwę tę wprowadził węgierski uczony Endre Mester. Aby wytłumaczyć ideę zastosowania światła w medycynie należy zobaczyć jego wpływ na wnętrze komórki.
Światło wspomaga regenerację komórkową i to nie tylko tkanek skóry ale również kości a nawet komórek nerwowych. Wpływa korzystnie na rozwój nowych naczyń krwionośnych (tzw. angiogeneza) i syntezy białka w obrębie komórki.
Tak wielokierunkowy wpływ na komórki człowieka stał się podstawą do wprowadzenia pileroterapii do codziennej praktyki medycznej.
Dzisiejszy poziom wiedzy o światłoterapii pozwala wnioskować, że działając światłem na organizm ludzki można osiągnąć następujące efekty:
-wzmożenie funkcji immunologicznych organizmu w tym również obniżenie procesów autoagresji w chorobach o podłożu autoimmunologicznym
-obniża napięcia mięśni gładkich co prowadzi do regulacji ciśnienia krwi i przejściowego rozkurczu oskrzeli
-indukcję(wzbudzenie) komórek odpowiedzialnych za wydzielanie substancji regulujących pracę organizmu np. keratynocytów i makrofagów
-przyśpieszenie procesów oczyszczania organizmu poprzez poprawę ukrwienia nerek i wątroby oraz homeostazy komórek
-uruchomienie procesów regeneracji tkanek i narządów
-działania przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwobrzękowe.
Światłolecznictwo, a w tym naświetlanie światłem spolaryzowanym są uznanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia zabiegiem fizjoterapeutycznym.
Dla potrzeb profesjonalnej rehabilitacji, a szczególnie dla fizykoterapii w warunkach domowych, niezastąpionymi są urządzenia do światłoterapii, a w szczególności zasługujący na uwagę aparat o nazwie Solaris, który emituje światło PILER.
Główne lecznicze efekty fali elektromagnetycznej typu piler to:
-wzrost odporności w stanach osłabienia lub zahamowanie szkodliwej dla organizmu zbyt silnej reakcji odpornościowej mającej miejsce np. w Reumatoidalnym Zapaleniu Stawów
-przyśpieszenie procesów przemiany materii oraz regeneracji tkanek np. w leczeniu oparzeń i odmrożeń
-działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwobrzękowe - proces zapalny jest jednym z podstawowych procesów chorobowych występujących jako przyczyna dolegliwości lub wtórnie jako powikłanie rozwoju choroby
-zwiększenie unaczynienia oraz szybsze formowanie się kostniny w miejscu złamania kości
-poprawę mikrokrążenia i parametrów reologicznych krwi wykorzystane w profilaktyce zawału serca u osób narażonych lub rekonwalescencja po zawale serca.
Obejmuje następujące działy medycyny i ma zastosowanie w:
-medycynie sportowej, alergologii, chirurgii i ortopedii, dermatologii, gastrologii, ginekologii i położnictwie, kardiologii, laryngologii, neurologii i geriatrii, okulistyce, pediatrii, pulmunologii, reumatologii, stomatologii, urologii.
Rola kręgosłupa w powstawaniu chorób
Prawdopodobnie żaden system w organizmie człowieka nie odgrywa tak ważnej roli dla ludzkiego zdrowia oraz długiego i aktywnego życia, jak kręgosłup. Kręgosłup tworzy swego rodzaju oś ciała człowieka. Górna jego część łączy się z czaszką, dolna – z kośćmi miednicy. Kręgosłup składa się z 33-34 kręgów, zbudowanych z trzonu kręgu, łuku kręgu oraz wyrostków. Wyróżnia się następujące odcinki kręgosłupa: szyjny (7 kręgów), piersiowy (12 kręgów), lędźwiowy (5 kręgów), krzyżowy (5 kręgów) oraz ogonowy (4-5 kręgów). Kręgi odcinka szyjnego, piersiowego i lędźwiowego połączone są ze sobą przy pomocy krążków międzykręgowych (dysków), więzadeł i stawów. Amplituda wychyleń między dwoma kręgami jest niewielka, jednak ogółem odcinki te są dość ruchome. Kręgi odcinka piersiowego kręgosłupa połączone są z żebrami i wraz z mostkiem tworzą klatkę piersiową.
Wewnątrz kręgów znajdują się otwory, które razem tworzą kanał kręgowy, przez który przechodzi rdzeń kręgowy. Między każdą z par kręgów znajdują się otwory, przez które przechodzą odchodzące od rdzenia kręgowego naczynia nerwowe. Każdy z nerwów rozpoczyna się z dwóch korzonków: przedniego i tylnego. Wrażliwe tylne korzonki nerwowe przewodzą do rdzenia kręgowego informacje na temat stanu wszelkich układów i organów. Przez przednie korzonki nerwowe, motoryczne, przechodzą sygnały z ośrodkowego układu nerwowego do mięsni i innych organów. Ogółem w organizmie znajduje się 31 par korzonków nerwowych: 8 szyjnych, 12 piersiowych, 5 lędźwiowych, 5 krzyżowych i jedna w części guzicznej. Obydwa korzonki nerwowe łączą się w jeden nerw.
Istnieje więc 31 par różnych – autonomicznych i motorycznych – nerwów, które unerwiają określone narządy czy części ciała (rys. 1). Od stanu tych nerwów zależy bardzo dużo: rytm pracy serca, regulacja przepływu krwi w organizmie, ruchy perystaltyczne jelit, sprawność organów odprowadzających żółć, sprawność systemu moczowego, sekrecja gruczołów – czyli działanie wszystkich narządów i układów.
Rys. 1 Ośrodkowy układ nerwowy, regulujący pracę narządów i części ciała
Specyficzna budowa kręgosłupa chroni mózg i rdzeń kręgowy przed wstrząsami i urazami. Zdrowy kręgosłup pozwala na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, a co za tym idzie na zdrowe i pełnowartościowe życie człowieka. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby dziecko utrzymywało prawidłową postawę. Jeśli jednak kręgosłup jest słaby, skrzywiony, jeśli odstępy między poszczególnymi kręgami są mniejsze niż być powinny lub ma miejsce jakaś inna patologia, włókna nerwowe są uciskane, ich ukrwienie jest mniejsze, a to z kolei może doprowadzić do ich dysfunkcji w przewodzeniu impulsów nerwowych i przekazywaniu poleceń do mięśni i organów wewnętrznych. Inaczej mówiąc, dochodzi do zakłócenia pracy układów organizmu.
Jeśli do takich zakłóceń doszło w odcinku szyjnym kręgosłupa, pojawiają się bóle głowy, szyi, rąk, pogarsza się ukrwienie mózgu, dochodzi do zawrotów głowy i obniżenia zdolności intelektualnych. Jeśli zmiany dotknęły kręgów odcinka piersiowego kręgosłupa, pojawiają się bóle serca, żołądka, jelit. Bardzo często człowiek chce leczyć całkowicie chore serce, nie podejrzewając nawet, że przyczyną symptomów jest wada kręgosłupa. Zakłócenie pracy odcinka lędźwiowego kręgosłupa grozi bólem w pasie i nogach, pojawiają się często skurcze mięśni nóg, problemy z pęcherzem moczowym, prostatą, problemy ginekologiczne i inne choroby.
Zdarzają się ponadto takie uszkodzenia kręgosłupa, które bezpośrednio nie powodują bólu, ale doprowadzają do poważnych problemów w funkcjonowaniu narządów wewnętrznych. W zależności od tego, które dokładnie z włókien nerwowych zostało naruszone, w organizmie pojawiają się problemy w funkcjonowaniu żołądka, wątroby, niedokrwistość wegetatywna, przewlekłe choroby dróg oddechowych, choroby układu moczowo-płciowego. Wady kręgosłupa mogą doprowadzić do chorób praktycznie wszelkich narządów. Nie jest to, rzecz jasna, jedyna przyczyna wszystkich chorób, jeśli jednak wady te nie zostaną skorygowane, niewielkie są szanse na całkowite wyleczenie.
Bez względu na rodzaj wady kręgosłupa wszelkie nasze działania powinny być skierowane na przywrócenie lub poprawę krążenia krwi we włóknach nerwowych. Jeśli kręgosłup jest zdrowy, nerwy nie są zagrożone bez względu na ruchomość tułowia. Jednak jeśli ruchom tym towarzyszy dodatkowo obciążenie fizyczne (podnoszenie dużych ciężarów), to w najbardziej obciążonych kręgach może dojść do uszkodzenia, polegającego na ucisku na włókno nerwowe, zakłóceniu krążenia krwi czy zmniejszenia sprężystości dysków, znajdujących się między kręgami. Może dojść nawet do ich przesunięcia (przepuklina dyskowa, dyskopatia). Przemieszczony dysk może powodować ucisk na rdzeń kręgowy. Jest to bardzo niebezpieczne i wymaga starannej diagnostyki oraz specjalistycznego leczenia. Jeśli z jakiegoś powodu mięśnie są osłabione lub przemęczone z powodu utrzymywania niewygodnej pozycji, do uszkodzenia może dojść nawet w przypadku ograniczonego obciążenia.
W przypadku kolejnych obciążeń kręgosłupa jego uszkodzenia mogą się pogłębiać. W obszarach stłuczeń, urazów, obciążeń takie obrażenia mogą się potęgować szybciej i to właśnie w tych obszarach najprędzej mogą pojawić się problemy zdrowotne. Z biegiem lat otwory między kręgami zmniejszają się – odkłada się w nich wapń, który nie został wchłonięty przez tkankę kostną organizmu z powodu osłabionego jej ukrwienia. Proces ten nazywany jest osteochondrozą. Powierzchnia kręgów staje się nierówna, pokrywają ją wypukłości, co powoduje zwiększenie ryzyka ucisku lub uszkodzenia nerwów. W rezultacie może rozwinąć się proces zapalny (zapalenie korzonków nerwowych), który z kolei wywoła obrzęk, przez który korzonki nerwowe będą uciskane jeszcze mocniej.
W podeszłym wieku pojawia się tak duża liczba uszkodzeń, że włókna nerwowe praktycznie na stałe narażone są na ucisk. Na tym etapie nawet proste ruchy mogą doprowadzić do uszkodzenia układu nerwowego. Wtedy także znacznie wzrasta ilość chorób, atakujących nasz organizm. Rację mieli wschodni mędrcy, którzy twierdzili, że „człowiek jest na tyle młody i zdrów, na ile giętki i zdrowy jest jego kręgosłup”. Funkcjonuje jeszcze jedna mądrość ludowa: „Jeśli cierpisz na wiele chorób, chory jest twój kręgosłup”.
Celem zastosowania terapii wibroakustycznej w procesie leczenia kręgosłupa jest:
Poprawa krążenia krwi w mięśniach w celu ograniczenia ich napięcia i poprawy wyważenia kręgosłupa.
Usunięcie bólu mięśni, pojawiającego się w wyniku ich przeciążenia.
Odbudowa i poprawa krążenia krwi w uciskanych włóknach nerwowych.
Poprawa elastyczności dysków międzykręgowych dzięki poprawie krążenia krwi.
Usunięcie obrzęku.
Rozpuszczenie odkładającej się soli.
Jak już zostało powiedziane, oprócz bólu, w kręgosłupie mogą pojawić się takie patologie, jak przepuklina dysków międzykręgowych, zapalenie korzonków nerwowych, obrzęki. W każdym z konkretnych przypadków nie jest łatwo określić złożoność schorzeń. Potrzebne są do tego dostateczne kwalifikacje lekarza, a także specjalistyczne urządzenia. Przy tworzeniu programu leczenia bardzo ważne jest wzięcie pod uwagę możliwości pojawienia się stanów zapalnych. Jeśli jest choć najmniejsza możliwość ich powstania, należy stosować urządzenie wibroakustyczne tylko w połączeniu z lekami przeciwzapalnymi. Należy jednocześnie pamiętać, żeby nie stosować silnych preparatów przeciwbólowych bez konsultacji z lekarzem – ból jest wskaźnikiem uszkodzeń naszego organizmu. Ignorowanie bólu lub próba walki z nim spowoduje tylko dodatkowe problemy w przyszłości.
Rozpuszczanie złogów soli i przywracanie elastyczności dyskom międzykręgowym trwa dość długo. W celu osiągnięcia radykalnej poprawy zabiegi należy przeprowadzać przez 2-3 miesiące. Wytrwałość może doprowadzić do powiększenia się otworów między kręgami i wygładzenia powierzchni samych kręgów, co zmniejszy możliwość powstawania uszkodzeń i tworzenia nacisku na włókna nerwowe. Zaleca się coroczne stosowanie terapii – efekt leczenia będzie wtedy utrzymany.
Niestety, większość chorych, w przypadku osiągnięcia zadowalających rezultatów leczenia, rezygnuje z zabiegów. Pojawiają się ponadto inne przyczyny zaniechania leczenia: brak Niestety, większość chorych, w przypadku osiągnięcia zadowalających rezultatów leczenia, rezygnuje z zabiegów. Pojawiają się ponadto inne przyczyny zaniechania leczenia: brak widocznych efektów w pierwszym etapie leczenia, poczucie wyzdrowienia w przypadku pozbycia się wrażeń bólowych, a także inne problemy ze zdrowiem. Nie należy leczyć wszystkiego naraz – stworzy to zbyt duże obciążenie dla organizmu. Choroby trzeba wtedy leczyć etapami, zaczynając z najpoważniejszych chorób. Ludzie spieszą się i, kiedy już poczują poprawę, biorą się za leczenie kolejnej choroby. Jednak to właśnie kręgosłupowi trzeba poświęcić najwięcej uwagi. Kiedy kręgosłup będzie zdrów, część problemów zniknie sama.
Czasami uszkodzenia w kręgosłupie są nieodwracalne. W takich przypadkach nie ma już możliwości pozbycia się ucisku na włókna nerwowe. Pozostaje jedynie utrzymanie w nich krążenia krwi na podstawowym poziomie okresowymi terapiej wibroakustycznej.
Profilaktyczne zabiegi najlepiej jest rozpocząć, kiedy jeszcze nie ma konkretnych oznak choroby i ostrego bólu podczas wykonywania prostych czynności. Najpierw leczeniem należy objąć te odcinki kręgosłupa, które w ciągu życia najbardziej były narażone na kontuzje lub stłuczenia. Jeśli takich kontuzji nie było – zaczynamy od najważniejszego z odcinków kręgosłupa – odcinka szyjnego. Następnie przechodzimy do odcinka lędźwiowego lub lędźwiowo-krzyżowego, a dopiero później do odcinka piersiowego.
Podczas leczenia kręgosłupa może pojawić się ból. Jego pojawienie się wyjaśniane jest tym, że poprawa krążenia krwi i przewodzenia sygnałów we włóknach nerwowych pozwala bólowi dotrzeć do mózgu. Wcześniej nie miało to miejsca z powodu poważnego ograniczenia przepływu krwi i utraty wrażliwości w obszarze zaatakowanym chorobą.
Wpływ zabiegów fizykalnych na RZS
Zabiegi fizykalne mające pozytywny wpływ na leczenie RZS to międzyinnymi:
1. Termoterapia:
a) krioterapia miejscowa lub ogólnoustrojowa (zalecana przed ćwiczeniami)
b) ciepłolecznictwo
2. Elektroterapia
3. Ultradźwięki – fonoforeza
4. Magnetoterapia
5. Wodolecznictwo
6. Elektromagnetyczne pole wielkiej częstotliwości (DKF, Terapuls)
Do zabiegów najsilniej działających przeciwbólowo zalicza się krioterapie (miejscową oraz ogólną), ponieważ następuje zablokowanie zakończeń nerwów przewodzących ból, co prowadzi do szybkiego jego stłumienia. Skutkiem jest ponadto lepsza ruchomość stawów, mogąca się utrzymywać nawet przez dłuższy czas.
Zabiegi krioterapeutyczne powtarzane, co dzień przez 3 tygodnie wywierają wyraźny efekt przeciwbólowy, hamują aktywność procesów zapalnych i przyczyniają sie do rozluźnienia mięśni. Stwierdzono, ze efekt przeciwbólowy po jednokrotnym skorzystaniu z wpływu zimna utrzymuje sie przez 3-4 godziny.
Ponadto zimno pobudza przysadkę mózgową do produkcji hormonu, który zmusza nerki do odkwaszania tkanek, stąd po jakimś czasie objawy chorobowe zmniejszają się.
U chorych z RZS po zakończeniu cyklu 10 zabiegów przy użyciu krioterapii uzyskano skrócenie czasu trwania sztywności porannej, zmniejszenie obwodu stawów, zwiększenie siły chwytu o średnio 30% [Zastosowanie zimna w medycynie – kriochirurgia i krioterapia - Alexander Sieroń].
Kolejnym zabiegiem, który pomaga w leczeniu rzs-u jest użycie ciepła.
Ciepło juz od wielu tysięcy lat stosowano jako środek służący leczeniu reumatyzmu. Ciepło powoduje miejscowo silniejsze ukrwienie i poprzez skórę działa na narządy wewnętrzne. Jednocześnie powoduje zmniejszenie napięcia mięśni, ponieważ działając przez dłuższy czas ciepłem na skórę mięsień w końcu się poddaje i dochodzi do rozluźnienia oraz pobudza przemianę materii. W RZS stosowanie ciepła w okolicach stawów przy istniejącej jeszcze aktywności choroby nie jest dozwolone, gdyż może wywołać skokowe pogorszenie. W stadiach nieaktywnych natomiast można je ostrożnie stosować; jest bardzo pomocne zwłaszcza przy napięciach mięśni grzbietu i tkanek okołostawowych.
W elektroterapii mamy doczynienia z kilkoma rodzajami zabiegów oraz z prądami o różnych częstotliwościach.
W leczeniu RZS szczególne znaczenie ma jonoforeza. Polega na wprowadzeniu do tkanek siłami pola elektrycznego jonów działających leczniczo. Od celu jaki chcemy uzyskać będzie zależał wybór leku.
Wybrane leki używane w jonoforezie to:
Chlorowodorek lidokainy (+) działanie znieczulające
Chlorek wapnia (+) działanie przeciwzapalne
Jodek potasu (-) rozmiękczający wpływ na blizny
Hydrokortyzon (-) działanie przeciwzapalne
Tolazolina (-) rozszerzenie naczyń krwionośnych
Galwanizacja jest zabiegiem leczniczym, w którym wykorzystuje się prąd stały. Przepływ prądu stałego przez tkanki powoduje wytwarzanie w nich ciepła oraz ich przekrwienie, a także wpływa na zmianę pobudliwości nerwów i mięśni. Galwanizację prądem anodowym stosuje się w celu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Prąd katodowy wykorzystuje się do leczenia porażeń wiotkich oraz zaburzeń krążenia obwodowego.
Prądy diadynamiczne (DD) - są to prądy małej częstotliwości powstałe w wyniku nałożenia na prąd stały impulsów prądu zmiennego. Wykazują one silne działanie przeciwbólowe i przekrwienie, zmniejszające napięcie mięśni.
Prądy interferencyjne są to prądy średniej częstotliwości, powstające w wyniku nałożenia się dwóch prądów przemiennych w taki sposób, aby interferencja zachodziła w miejscu procesu chorobowego w głębi tkanek. Pobudzają do skurczy mięśnie szkieletowe, zwiększają przekrwienie tkanek, mają zastosowanie w leczeniu stanów bólowych zwłaszcza dużych stawów.
Metoda TENS (Transcutaneous Electrical Nervous Stimulation) jest odmianą elektrostymulacji, wykorzystującą prądy impulsowe o niskiej częstotliwości (1-150 Hz), zbliżonej do częstotliwości prądów fizjologicznych. Każdy rodzaj unerwienia reaguje na inną częstotliwość.
Np.: unerwienie naczynioruchowe, reaguje na częstotliwość 1,5-5 Hz.; Unerwienie mięśni wolnokurczliwych - na częstotliwość 5-25 Hz, szybkokurczliwych na 30-100 Hz (zależnie od typu). Unerwienie czuciowe i autonomiczne - na częstotliwość 8-15 Hz itd.
TENS, zależnie od dobranych parametrów osłabia czucie bólu, zmniejszając ilość sygnałów wysyłanych przez nerwy bólowe do kory mózgowej.
Parametry stymulacyjne (częstotliwość, szerokość impulsu, modulacja, czas) mają wpływ na poszczególne typy unerwienia i odpowiednie reakcje efektorów. Specjalnie ukształtowane impulsy, powodują wzmożone uwalnianie do krwiobiegu endorfin - produkowanych przez organizm neurohormonów o działaniu podobnym do morfiny. Endorfiny, łagodzą na wiele godzin czucie bólu i stymulują chore tkanki do regeneracji
.
W terapii ultradziwiękowej w podobny sposób substancje czynne można wprowadzać do organizmu przez skórę za pomocą zabiegu zwanego fonoforezą.
Ultradźwięki są falami akustycznymi wywierającymi na organizm człowieka działanie mechaniczne powodując mikro masaż tkanek. Mają właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne, zmniejszające napięcie mięśni, rozszerzające naczynia krwionośne, zwiększające przemianę materii.
Magnetoterapia - jest to leczenie polem magnetycznym, które przenika przez całe ciało docierając do każdej komórki. Ubranie ani opatrunek gipsowy nie jest dla niego przeszkodą. Działanie biologiczne pola magnetycznego polega na pobudzeniu oddychania komórkowego i regeneracji tkanek, zwiększając odporność organizmu, poprawiając ukrwienie tkanek, dając efekt przeciwbólowy, przeciwobrzękowy, przeciwzapalny.
Dowiedziono, iż zmienne pole magnetyczne o przebiegu sinusoidalnym stosowane w sposób przerywany wykazuje u większości chorych hamujący procesy destrukcyjne w stawach, ponieważ działa przeciwbólowo i przeciwzapalnie [Zastosowanie pól magnetycznych w medycynie - Alexander Sieroń].
Diatermia krótkofalowa jest to przegrzanie tkanek pod wpływem pola elektrycznego lub pola magnetycznego o wysokiej częstotliwości w celu uzyskania rozluźnienia mięśni. Diatermia nie uszkadza tkanek. Wyróżnia się w niej dwie metody: kondensatorową i indukcyjną.
Diatermia kondensatorowa wykorzystuje do nagrzania tkanek pole elektryczne. Nagrzewa ona głównie tkanki płytko położone takie jak tkanka tłuszczowa.
Diatermia indukcyjna wykorzystuje do nagrzania tkanek pole magnetyczne, wokół którego zgodnie z prawami Maxwella powstaje wirowe pole elektryczne nagrzewające głównie tkanki głęboko położone takie jak mięśnie.
Terapuls to zabieg wykorzystujący działanie impulsowego pola elektromagnetycznego o
wysokich częstotliwościach. Prawdopodobnie działanie terapeutyczne wiąże się z wpływem pól na elektryczny potencjał błon komórkowych, powodując zmiany fizykochemiczne na poziomie komórek. Z tego powodu impulsowe pole elektromagnetyczne wielkiej częstotliwości wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz przeciwobrzękowe.
Uważam, że fizykoterapia spełnia bardzo ważną rolę w leczeniu RZS jak i również w całej rehabilitacji. Niektórzy twierdzą, ze fizykoterapia nie dokońca przyczynia się do efektów w programie usprawniającym, nie zgadzam się z tym, czego potwierdzeniem jest sam RZS, np. bez krioterapii pacjent na kinezyterapii odczuwałby ogromny ból przy ćwiczeniach a dzięki krioterapii miejsce zmienione chorobą jest znieczulone, co pozwala osiągać duże efekty przy minimalnych bólach lub z całkowitym wyłączeniem bólu, także fizykoterapia jest nieodzownym elementem pozostałych składowych fizjoterapii, ale bardzo ważnym, co jeszcze raz chce podkreślić.
1. Termoterapia:
a) krioterapia miejscowa lub ogólnoustrojowa (zalecana przed ćwiczeniami)
b) ciepłolecznictwo
2. Elektroterapia
3. Ultradźwięki – fonoforeza
4. Magnetoterapia
5. Wodolecznictwo
6. Elektromagnetyczne pole wielkiej częstotliwości (DKF, Terapuls)
Do zabiegów najsilniej działających przeciwbólowo zalicza się krioterapie (miejscową oraz ogólną), ponieważ następuje zablokowanie zakończeń nerwów przewodzących ból, co prowadzi do szybkiego jego stłumienia. Skutkiem jest ponadto lepsza ruchomość stawów, mogąca się utrzymywać nawet przez dłuższy czas.
Zabiegi krioterapeutyczne powtarzane, co dzień przez 3 tygodnie wywierają wyraźny efekt przeciwbólowy, hamują aktywność procesów zapalnych i przyczyniają sie do rozluźnienia mięśni. Stwierdzono, ze efekt przeciwbólowy po jednokrotnym skorzystaniu z wpływu zimna utrzymuje sie przez 3-4 godziny.
Ponadto zimno pobudza przysadkę mózgową do produkcji hormonu, który zmusza nerki do odkwaszania tkanek, stąd po jakimś czasie objawy chorobowe zmniejszają się.
U chorych z RZS po zakończeniu cyklu 10 zabiegów przy użyciu krioterapii uzyskano skrócenie czasu trwania sztywności porannej, zmniejszenie obwodu stawów, zwiększenie siły chwytu o średnio 30% [Zastosowanie zimna w medycynie – kriochirurgia i krioterapia - Alexander Sieroń].
Kolejnym zabiegiem, który pomaga w leczeniu rzs-u jest użycie ciepła.
Ciepło juz od wielu tysięcy lat stosowano jako środek służący leczeniu reumatyzmu. Ciepło powoduje miejscowo silniejsze ukrwienie i poprzez skórę działa na narządy wewnętrzne. Jednocześnie powoduje zmniejszenie napięcia mięśni, ponieważ działając przez dłuższy czas ciepłem na skórę mięsień w końcu się poddaje i dochodzi do rozluźnienia oraz pobudza przemianę materii. W RZS stosowanie ciepła w okolicach stawów przy istniejącej jeszcze aktywności choroby nie jest dozwolone, gdyż może wywołać skokowe pogorszenie. W stadiach nieaktywnych natomiast można je ostrożnie stosować; jest bardzo pomocne zwłaszcza przy napięciach mięśni grzbietu i tkanek okołostawowych.
W elektroterapii mamy doczynienia z kilkoma rodzajami zabiegów oraz z prądami o różnych częstotliwościach.
W leczeniu RZS szczególne znaczenie ma jonoforeza. Polega na wprowadzeniu do tkanek siłami pola elektrycznego jonów działających leczniczo. Od celu jaki chcemy uzyskać będzie zależał wybór leku.
Wybrane leki używane w jonoforezie to:
Chlorowodorek lidokainy (+) działanie znieczulające
Chlorek wapnia (+) działanie przeciwzapalne
Jodek potasu (-) rozmiękczający wpływ na blizny
Hydrokortyzon (-) działanie przeciwzapalne
Tolazolina (-) rozszerzenie naczyń krwionośnych
Galwanizacja jest zabiegiem leczniczym, w którym wykorzystuje się prąd stały. Przepływ prądu stałego przez tkanki powoduje wytwarzanie w nich ciepła oraz ich przekrwienie, a także wpływa na zmianę pobudliwości nerwów i mięśni. Galwanizację prądem anodowym stosuje się w celu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Prąd katodowy wykorzystuje się do leczenia porażeń wiotkich oraz zaburzeń krążenia obwodowego.
Prądy diadynamiczne (DD) - są to prądy małej częstotliwości powstałe w wyniku nałożenia na prąd stały impulsów prądu zmiennego. Wykazują one silne działanie przeciwbólowe i przekrwienie, zmniejszające napięcie mięśni.
Prądy interferencyjne są to prądy średniej częstotliwości, powstające w wyniku nałożenia się dwóch prądów przemiennych w taki sposób, aby interferencja zachodziła w miejscu procesu chorobowego w głębi tkanek. Pobudzają do skurczy mięśnie szkieletowe, zwiększają przekrwienie tkanek, mają zastosowanie w leczeniu stanów bólowych zwłaszcza dużych stawów.
Metoda TENS (Transcutaneous Electrical Nervous Stimulation) jest odmianą elektrostymulacji, wykorzystującą prądy impulsowe o niskiej częstotliwości (1-150 Hz), zbliżonej do częstotliwości prądów fizjologicznych. Każdy rodzaj unerwienia reaguje na inną częstotliwość.
Np.: unerwienie naczynioruchowe, reaguje na częstotliwość 1,5-5 Hz.; Unerwienie mięśni wolnokurczliwych - na częstotliwość 5-25 Hz, szybkokurczliwych na 30-100 Hz (zależnie od typu). Unerwienie czuciowe i autonomiczne - na częstotliwość 8-15 Hz itd.
TENS, zależnie od dobranych parametrów osłabia czucie bólu, zmniejszając ilość sygnałów wysyłanych przez nerwy bólowe do kory mózgowej.
Parametry stymulacyjne (częstotliwość, szerokość impulsu, modulacja, czas) mają wpływ na poszczególne typy unerwienia i odpowiednie reakcje efektorów. Specjalnie ukształtowane impulsy, powodują wzmożone uwalnianie do krwiobiegu endorfin - produkowanych przez organizm neurohormonów o działaniu podobnym do morfiny. Endorfiny, łagodzą na wiele godzin czucie bólu i stymulują chore tkanki do regeneracji
.
W terapii ultradziwiękowej w podobny sposób substancje czynne można wprowadzać do organizmu przez skórę za pomocą zabiegu zwanego fonoforezą.
Ultradźwięki są falami akustycznymi wywierającymi na organizm człowieka działanie mechaniczne powodując mikro masaż tkanek. Mają właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne, zmniejszające napięcie mięśni, rozszerzające naczynia krwionośne, zwiększające przemianę materii.
Magnetoterapia - jest to leczenie polem magnetycznym, które przenika przez całe ciało docierając do każdej komórki. Ubranie ani opatrunek gipsowy nie jest dla niego przeszkodą. Działanie biologiczne pola magnetycznego polega na pobudzeniu oddychania komórkowego i regeneracji tkanek, zwiększając odporność organizmu, poprawiając ukrwienie tkanek, dając efekt przeciwbólowy, przeciwobrzękowy, przeciwzapalny.
Dowiedziono, iż zmienne pole magnetyczne o przebiegu sinusoidalnym stosowane w sposób przerywany wykazuje u większości chorych hamujący procesy destrukcyjne w stawach, ponieważ działa przeciwbólowo i przeciwzapalnie [Zastosowanie pól magnetycznych w medycynie - Alexander Sieroń].
Diatermia krótkofalowa jest to przegrzanie tkanek pod wpływem pola elektrycznego lub pola magnetycznego o wysokiej częstotliwości w celu uzyskania rozluźnienia mięśni. Diatermia nie uszkadza tkanek. Wyróżnia się w niej dwie metody: kondensatorową i indukcyjną.
Diatermia kondensatorowa wykorzystuje do nagrzania tkanek pole elektryczne. Nagrzewa ona głównie tkanki płytko położone takie jak tkanka tłuszczowa.
Diatermia indukcyjna wykorzystuje do nagrzania tkanek pole magnetyczne, wokół którego zgodnie z prawami Maxwella powstaje wirowe pole elektryczne nagrzewające głównie tkanki głęboko położone takie jak mięśnie.
Terapuls to zabieg wykorzystujący działanie impulsowego pola elektromagnetycznego o
wysokich częstotliwościach. Prawdopodobnie działanie terapeutyczne wiąże się z wpływem pól na elektryczny potencjał błon komórkowych, powodując zmiany fizykochemiczne na poziomie komórek. Z tego powodu impulsowe pole elektromagnetyczne wielkiej częstotliwości wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz przeciwobrzękowe.
Uważam, że fizykoterapia spełnia bardzo ważną rolę w leczeniu RZS jak i również w całej rehabilitacji. Niektórzy twierdzą, ze fizykoterapia nie dokońca przyczynia się do efektów w programie usprawniającym, nie zgadzam się z tym, czego potwierdzeniem jest sam RZS, np. bez krioterapii pacjent na kinezyterapii odczuwałby ogromny ból przy ćwiczeniach a dzięki krioterapii miejsce zmienione chorobą jest znieczulone, co pozwala osiągać duże efekty przy minimalnych bólach lub z całkowitym wyłączeniem bólu, także fizykoterapia jest nieodzownym elementem pozostałych składowych fizjoterapii, ale bardzo ważnym, co jeszcze raz chce podkreślić.
Subskrybuj:
Posty (Atom)